Z końcem lutego ogłoszono wyniki konkursu SONATA BIS 15 Narodowego Centrum Nauki. Wśród projektów zakwalifikowanych do finansowania znalazły się dwa przedsięwzięcia naukowców Departamentu Badań Podstawowych Narodowego Centrum Badań Jądrowych.

Konkurs SONATA BIS jest kierowany do zespołów badawczych prowadzących prace o charakterze podstawowym. Całkowity budżet konkursu to 170 mln zł. W ubiegłym tygodniu zostały ogłoszone wyniki najnowszej, 15 edycji. Do finansowania zakwalifikowano 70 projektów, a autorami dwóch są naukowcy z Narodowego Centrum Badań Jądrowych, którzy uzyskali w konkursie niemal 3,5 mln zł na prace badawcze.

Kierownikiem pierwszego z zaakceptowanych projektów jest dr hab. inż. Paweł Sznajder z Zakładu Fizyki Teoretycznej NCBJ. Program badawczy „Nowoczesna fenomenologia i rekonstrukcja uogólnionych rozkładów partonów z danych światowych” pomoże lepiej zrozumieć strukturę podstawowych budulców materii. Badania wykorzystają formalizm uogólnionych rozkładów partonów (ang. generalised parton distributions, GPDs), który stanowi ramy teoretyczne do analizy trójwymiarowej struktury nukleonów. – Projekt pozwoli na przeprowadzenie globalnych dopasowań rozkładów GPD oraz wyznaczenie związanych z nimi wielkości fizycznych. Będziemy w stanie m.in. określić rozkład przestrzenny kwarków i gluonów, a także zbadać udział ich orbitalnych momentów pędu w spinie protonu. W analizie wykorzystamy nie tylko dane eksperymentalne, lecz także wyniki obliczeń na sieciach (tzw. lattice QCD) – wyjaśnia kierownik projektu. Program przyczyni się do rozwoju obliczeń lattice QCD oraz obecnych i przyszłych eksperymentów fizyki cząstek i wielkich energii, w tym budowanego w USA zderzacza elektron-jon (ang. Electron-Ion Collider, EIC). Wyniki uzyskane w projekcie pozwolą rozwinąć wiedzę i lepiej zrozumieć materię, z której zbudowany jest cały widzialny Wszechświat.

Drugim z zakwalifikowanych projektów NCBJ jest „Zbadanie struktury hadronów za pomocą półleptonowych rozpadów barionów” , którym kieruje dr Varvara Batozskaya z Zakładu Fizyki Wielkich Energii NCBJ. Dotyczy on studium rozpadów barionów (rodziny cząstek obejmującej protony i neutrony) zawierających kwark dziwny lub powabny. Naukowcy wykorzystają fakt, że spin barionów może posiadać określony kierunek – być „spolaryzowany”, co pozwala odkryć niektóre szczegóły ich wewnętrznej struktury i dynamiki rozpadów. – Projekt wykorzysta badania dwóch światowej klasy ośrodków. Jednym z nich będzie Beijing Spectrometer III (BESIII) w Instytucie Fizyki Wysokich Energii w Pekinie, który umożliwia odtworzenie sposobu powstawania i rozpadu barionów, dzięki czemu uzyskamy pomiar funkcji opisujących strukturę barionu. Drugim ośrodkiem badawczym jest FAIR w Niemczech, gdzie przygotowywany jest eksperyment Compressed Baryonic Matter (CBM). Eksperyment pozwoli na rejestrację ogromnej liczby rzadkich rozpadów barionów, m. in. półleptonowych rozpadów hiperionów z niespotykaną dotąd precyzją – opisuje dr Varvara Batozskaya. Prace umożliwią niezależną weryfikację kluczowych parametrów Modelu Standardowego i mogą wskazać drogę do odkrycia nowej fizyki.

Gratulujemy uzyskanych grantów i życzymy sukcesów w prowadzonych badaniach!